13.3 Hagnaður, framlegð og EBITDA

13.3 Hagnaður, framlegð og EBITDA

Í árangursstýringu veitingarekstrar hjálpa hagnaður, framlegð og EBITDA okkur að skilja hvort reksturinn sé að vinna vel. Hugsum okkur að við séum að reka lítið limonadustand – þá reynum við að skoða hvað við þurfum að taka inn til að dekka öll útgjöld og fá smá auka pening handa okkur sjálfum.

1. Hvað er framlegð?

• Hugmyndin: Framlegð er það sem eftir er af tekjunum eftir að hafa dregið frá beinan kostnað við að búa eitthvað til (t.d. hráefni).
• Líking: Ef þú selur glas af límonaði á 100 kr. og sítrónurnar, sykurinn og vatnið kosta samtals 40 kr. fyrir hvert glas, þá er framlegðin þín 60 kr. fyrir hvert glas. Þessar 60 kr. eru það svigrúm sem þú getur notað til að borga leigu fyrir standinn, laun hjálparsömum vinum þínum og loks fengið smá hagnað fyrir sjálfan þig (Silverman, 2011).
• Reiknivísir:
  Framlegð = Velta − Beinn kostnaður
  Framlegð=Velta−Beinn kostnaðurÞar sem “velta” er alls söluverð og “beinn kostnaður” eru hráefni og pakkningar (Silverman, 2011).

2. Hvað er hagnaður?

• Hugmyndin: Hagnaður segir okkur hversu mikið pening við eigum eftir þegar öll kostnaðarliðir hafa verið greiddir – bæði beinir (hráefni) og óbeinir (t.d. rafmagn, leiga, laun).
• Líking: Þegar þú hefur greitt fyrir sítrónur, sykri, vatni, leigu fyrir standinn og kaffið sem þú drakkst á meðan þú seldir, þá er það sem eftir er til þín sjálfs. Þessi upphæð er hagnaðurinn þinn (Baker & Baker, 2017).
• Reiknivísir:
  Hagnaður=Veltutekjur−(Beinn kostnaður+óbeinn kostnaður)
  Hagnaður=Veltutekjur−(Beinn kostnaður+óbeinn kostnaður)Þetta er það sem við köllum stundum “nettóhagnað” (Baker & Baker, 2017).

3. Hvað er EBITDA?

• Hugmyndin: EBITDA stendur fyrir Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization, það er rekstrarhagnaður áður en við drögum frá vexti af lánum, skatta, afskriftir og niðurfærslur.
• Líking: Ímyndaðu þér að þú fáir ekki að borga leigu (interest), skatt (taxes) eða þurfir ekki að skrifa af verðmæti tækja (deprecation/amortization). Þá sérðu hversu mikið þú hefðir unnið eingöngu á rekstri limonadustandsins (Bragi, 2018).
• Af hverju þetta skiptir máli?
• Gefur skýrari mynd af rekstrarafköstum án þess að ýmis bókhaldsatriði rugli niður myndinni.

• Leyfir okkur að bera saman mismunandi fyrirtæki þar sem fjármögnun og skattalegar aðstæður geta verið mjög ólíkar (Bragi, 2018).
• Reiknivísir: EBITDA = Hagnaður + Vextir + Skattar + Afskriftir + Niðurfærslur
  EBITDA=Hagnaður+Vextir+Skattar+Afskriftir+Niðurfærslur
• Þessi tala segir okkur hvað kemur af rekstrinum sjálfum, óháð því hvernig fyrirtækið er byggt upp eða skattleggst (Bragi, 2018).

4. Ávinningur í veitingarekstri

1. Skoða framlegð á hverja rétti eða drykk

• Til að vita hvort rétturinn sé arðvænlegur dregum við beinan kostnað (hráefni) frá söluverði (Silverman, 2011).

• Þetta hjálpar okkur að ákveða hvort við eigum að breyta verðum eða skipta um hráefni.

1. Fylgjast með hagnaði til að stjórna útgjöldum

• Þegar við þekkjum nettóhagnað getum við séð hvort við séum að fara yfir fjárhagsáætlun eða þurfum að hagræða (Baker & Baker, 2017).

1. Nota EBITDA til samanburðar

• Með EBITDA getum við borið saman rekstur veitingastaða þótt einhverjir borgi hærri vexti eða skatti (Bragi, 2018).

1. Hagnaður á hvern gest

• Til að sjá hvaða viðskiptavinir skila mestum hagnaði má deila EBITDA með fjölda gesta (Baker & Baker, 2017).

• Ef EBITDA er 100.000 kr. á mánuði og 2.000 gestir komu, er hagnaðurinn á hvern gest 50 kr.

Dæmi:

1. Þú selur 500 límonaði á mánuði fyrir 100 kr. stk. (Velta = 50.000 kr.)
2. Hráefni kosta 40 kr. stk. (Beinn kostnaður = 20.000 kr.)
3. Leiga og rafmagn kosta samtals 15.000 kr. (Óbeinn kostnaður)
4. Hagnaður = 50.000 – (20.000 + 15.000) = 15.000 kr.
5. Ef vextir, skattar og afskriftir eru 5.000 kr., þá væri EBITDA = 15.000 + 5.000 = 20.000 kr.

• 6. Hagnaður á hvern gest (500 gestir) = 20.000 / 500 = 40 kr. á hvern gest.